بهترین فیلم‌ها برای شناخت سبک‌های دلبستگی

آیا تا به حال از خود پرسیده‌اید که چرا برخی افراد در روابط عاشقانه به شدت وابسته و نگران هستند، در حالی که برخی دیگر به محض نزدیک شدن شریک عاطفی‌شان، فرار می‌کنند؟ پاسخ این سوال در روانشناسی و نظریه “سبک‌های دلبستگی” (Attachment Styles) نهفته است. جان باولبی، روانشناس بریتانیایی، معتقد بود که نحوه ارتباط ما با مراقبان اولیه‌مان در کودکی، الگوی روابط عاشقانه ما در بزرگسالی را شکل می‌دهد. سینما، به عنوان آینه‌ای از زندگی بشر، پر از شخصیت‌هایی است که این سبک‌های دلبستگی را به تصویر می‌کشند. در این مقاله، با معرفی چند فیلم جذاب، سبک‌های دلبستگی ایمن، اجتنابی و مضطرب را بررسی می‌کنیم.

سبک دلبستگی چیست؟

به طور خلاصه، سبک دلبستگی روشی است که ما بر اساس آن با دیگران ارتباط عاطفی برقرار می‌کنیم. این سبک‌ها به سه دسته اصلی تقسیم می‌شوند: ایمن (Secure)، مضطرب (Anxious) و اجتنابی (Avoidant). شناخت این سبک‌ها نه تنها به درک بهتر فیلم‌ها کمک می‌کند، بلکه راهنمای فوق‌العاده‌ای برای بهبود روابط واقعی خودمان است.

۱. سبک دلبستگی مضطرب (Anxious): معرفی فیلم (درخشش ابدی یک ذهن پاک)

افراد دارای سبک دلبستگی مضطرب، همواره ترس از رها شدن دارند. آن‌ها نیاز شدیدی به تایید مداوم شریک عاطفی خود دارند و با کوچکترین نشانه‌ای از سردی، دچار وحشت می‌شوند.

در فیلم شاهکار “درخشش ابدی یک ذهن پاک”، شخصیت کلمنتاین (با بازی کیت وینسلت) و حتی جوئل (با بازی جیم کری) در بخش‌هایی از رابطه، نشانه‌های شدیدی از دلبستگی مضطرب را بروز می‌دهند. کلمنتاین شخصیتی تکانشی دارد که از ترس طرد شدن، پیش‌دستی کرده و حافظه‌اش را پاک می‌کند. او مدام به دنبال پر کردن خلأهای درونی‌اش از طریق روابط است، اما همزمان از اینکه به اندازه کافی خوب نباشد می‌ترسد. این فیلم به زیبایی نشان می‌دهد که چگونه اضطرابِ از دست دادن، می‌تواند باعث نابودی همان چیزی شود که از آن محافظت می‌کنیم.

۲. سبک دلبستگی اجتنابی (Avoidant): معرفی فیلم (ویل هانتینگ نابغه)

کسانی که سبک دلبستگی اجتنابی دارند، استقلال و خودکفایی را به صمیمیت ترجیح می‌دهند. آن‌ها از نزدیک شدن بیش از حد افراد می‌ترسند و وقتی کسی به آن‌ها ابراز عشق می‌کند، عقب‌نشینی کرده یا دیوار دفاعی می‌سازند.

فیلم “ویل هانتینگ نابغه” یکی از بهترین نمونه‌ها برای بررسی این سبک است. ویل (با بازی مت دیمون) پسری باهوش اما با گذشته‌ای پر از تروما و سوءاستفاده است. زمانی که او با دختری به نام اسکایلار وارد یک رابطه عاشقانه و صمیمی می‌شود، به جای پذیرش این عشق، دچار وحشت می‌شود. ویل برای جلوگیری از آسیب دیدن احتمالی در آینده، رابطه را پیش از آنکه جدی‌تر شود، با پرخاشگری به هم می‌زند. او مصداق بارز فردی است که می‌گوید: “قبل از اینکه تو مرا ترک کنی، من تو را ترک می‌کنم.”

۳. سبک دلبستگی ایمن (Secure): معرفی انیمیشن (بالا) و فیلم (دفترچه خاطرات)

افراد با دلبستگی ایمن، در روابط خود احساس راحتی می‌کنند. آن‌ها نه از صمیمیت می‌ترسند و نه نگران رها شدن هستند. آن‌ها شریک عاطفی خود را همان‌طور که هست می‌پذیرند و در مواقع بحرانی، حامی یکدیگرند.

برای دیدن یک دلبستگی ایمن و زیبا، کافی است به ۱۰ دقیقه ابتدایی انیمیشن “بالا” (Up) نگاه کنید. رابطه کارل و الی، نماد کامل یک دلبستگی ایمن است. آن‌ها با وجود مشکلات زندگی (مثل بچه‌دار نشدن)، در کنار هم می‌مانند، با هم گفتگو می‌کنند و پناهگاه امن یکدیگر هستند. همچنین در فیلم “دفترچه خاطرات” (The Notebook)، عشق پایدار نوآ به الی، حتی در زمان بیماری آلزایمر او، نشان‌دهنده یک پایه عاطفی به شدت ایمن و مستحکم است.

چرا تماشای این فیلم‌ها مهم است؟

تماشای این الگوهای رفتاری در سینما به ما “بینش” (Insight) می‌دهد. وقتی می‌بینیم که چگونه سبک دلبستگی اجتنابیِ ویل هانتینگ باعث آزار خودش و عشقش می‌شود، ممکن است رفتارهای مشابه را در خودمان شناسایی کنیم. سینما به ما نشان می‌دهد که سبک‌های دلبستگی ناایمن، حکم ابدی نیستند و با آگاهی و تلاش (مانند جلسات مشاوره ویل با دکتر شان مگوایر) قابل تغییر به سمت دلبستگی ایمن هستند.

نتیجه‌گیری

سبک‌های دلبستگی، فیلمنامه پنهان روابط ما در زندگی واقعی هستند. فیلم‌هایی که معرفی کردیم، کلاس‌های درس روانشناسی در قالب هنر هفتم محسوب می‌شوند. شناخت اینکه آیا در روابط خود مضطرب هستید، اجتناب می‌کنید یا ایمن رفتار می‌کنید، اولین قدم برای تجربه یک عشق سالم است. شما با کدام یک از این شخصیت‌ها احساس نزدیکی بیشتری می‌کنید؟ آیا فیلم دیگری می‌شناسید که این سبک‌ها را به خوبی نشان دهد؟ حتماً در کامنت‌ها برایمان بنویسید.