تاثیر بازار چین بر هالیوود: سانسور و تغییر روایت

بازار چین چه تأثیری بر ساخت فیلم‌های هالیوودی دارد؟

مقدمه: غول خفته‌ای که بیدار شد

در دو دهه گذشته، بازار سینمای چین به یکی از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر تصمیمات کلان هالیوود تبدیل شده است. کشوری با جمعیتی بیش از یک‌و‌نیم میلیارد نفر و رشد اقتصادی سریع، اکنون به دومین بازار بزرگ سینمای جهان تبدیل شده و در برخی سال‌ها حتی از آمریکا پیشی گرفته است. این تحول، هالیوود را وادار کرده تا در شیوه ساخت، روایت و توزیع فیلم‌هایش تجدیدنظر کند. اما این تأثیر دقیقاً چگونه است و چه پیامدهایی برای سینمای جهانی دارد؟

رشد چشمگیر بازار سینمای چین

چین در سال ۲۰۰۰، تنها حدود ۱۰۰ میلیون دلار از فروش بلیت سینما به دست می‌آورد، اما در سال ۲۰۲۰ این رقم به بیش از ۹ میلیارد دلار رسید. ساخت سالن‌های سینمای جدید با سرعتی باورنکردنی در شهرهای کوچک و بزرگ چین ادامه دارد و این کشور اکنون بیشترین تعداد پرده سینما در جهان را داراست. این رشد، فرصتی طلایی برای استودیوهای هالیوودی ایجاد کرده تا با ورود به این بازار، سودهای کلانی به دست آورند.

سیستم سهمیه‌بندی فیلم‌های خارجی

دولت چین برای حفاظت از سینمای داخلی، سیستمی به نام سهمیه واردات (Import Quota) را اجرا می‌کند. بر اساس این سیستم، تنها حدود ۳۴ فیلم خارجی در سال اجازه اکران در سینماهای چین را دارند. این محدودیت باعث شده استودیوهای هالیوودی برای ورود به این لیست محدود، با یکدیگر رقابت شدیدی داشته باشند. علاوه بر این، فیلم‌های خارجی تنها حدود ۲۵ درصد از فروش گیشه را دریافت می‌کنند، در حالی که این رقم در بازارهای دیگر معمولاً ۵۰ درصد است.

سانسور و خط قرمزهای دولت چین

یکی از مهم‌ترین چالش‌های هالیوود در ورود به بازار چین، رعایت قوانین سختگیرانه سانسور است. اداره ملی فیلم چین (NFA) محتواهایی را که مغایر با ارزش‌های دولت چین باشد، حذف یا فیلم را از اکران منع می‌کند. موضوعاتی مانند:

• اشاره به تایوان، تبت یا هنگ‌کنگ به‌عنوان مناطق مستقل
• نمایش منفی از دولت یا حزب کمونیست چین
• محتواهای مرتبط با روح، خرافات و موجودات ماورایی
• صحنه‌های جنسی، خشونت شدید یا نمایش همجنس‌گرایی
• اشاره به وقایع تاریخی حساس مانند تیان‌آن‌من

این محدودیت‌ها باعث شده‌اند بسیاری از کارگردانان و نویسندگان، خودسانسوری را از همان مرحله فیلم‌نامه‌نویسی آغاز کنند.

تغییر در روایت‌ها برای جذب مخاطب چینی | معرفی (آیرون من ۳)

استودیوهای هالیوودی برای جلب نظر مخاطبان چینی، اقدامات متعددی انجام می‌دهند:

۱. افزودن شخصیت‌های چینی

بسیاری از فیلم‌های بلاک‌باستر اخیر، شخصیت‌هایی چینی به داستان خود اضافه کرده‌اند، حتی اگر این شخصیت‌ها نقش چندانی در روایت نداشته باشند. فیلم «آیرون من ۳» نسخه‌ای مخصوص چین داشت که در آن صحنه‌هایی اضافی با بازیگران چینی گنجانده شده بود.

۲. فیلم‌برداری در لوکیشن‌های چینی

استفاده از مناظر و شهرهای چینی به عنوان لوکیشن، یکی دیگر از روش‌های جذب مخاطب است. فیلم «ترانسفورمرز ۴» بخش‌های قابل توجهی از داستان خود را در هنگ‌کنگ و سایر شهرهای چینی روایت کرد.

۳. تولید مشترک

تولید مشترک با کمپانی‌های چینی، به فیلم‌ها امکان می‌دهد تا از قوانین سهمیه‌بندی فرار کنند و سهم بیشتری از فروش گیشه را دریافت کنند.

فیلم‌های بازنده در گیشه چین

با وجود همه تلاش‌ها، برخی فیلم‌های هالیوودی به دلایل مختلف نتوانسته‌اند در چین موفق شوند. فیلم «باربی» ساخته گرتا گرویگ، با وجود موفقیت جهانی، در چین فروش چندانی نداشت. همچنین برخی فیلم‌های مارول مانند «شانگ‌چی» و «ابدی‌ها» اصلاً مجوز اکران در چین را دریافت نکردند، که این موضوع ضربه مالی بزرگی به دیزنی وارد کرد.

تأثیر بر انتخاب بازیگران و کارگردانان

علاقه به بازار چین، حتی بر انتخاب بازیگران و کارگردانان نیز تأثیر گذاشته است. حضور بازیگران چینی مشهور در فیلم‌های هالیوودی به یک استراتژی رایج تبدیل شده. همچنین کارگردانانی که سابقه اظهارنظر منفی درباره چین داشته‌اند، گاهی از پروژه‌های بزرگ کنار گذاشته می‌شوند یا فیلم‌هایشان در چین اکران نمی‌شوند.

انتقادات به وابستگی هالیوود به چین

این وابستگی، انتقادات گسترده‌ای را در آمریکا و سایر کشورها برانگیخته است. منتقدان معتقدند که هالیوود با تن دادن به سانسور چین، آزادی هنری را قربانی سود مالی می‌کند. برخی فیلم‌سازان مستقل، صراحتاً از این روند انتقاد کرده‌اند و معتقدند هالیوود در حال از دست دادن جسارت روایی خود است.

دوران جدید: کاهش وابستگی؟

در سال‌های اخیر، روابط سیاسی بین آمریکا و چین تیره‌تر شده و این موضوع بر صنعت سینما نیز اثر گذاشته است. تعداد فیلم‌های هالیوودی که در چین اکران می‌شوند، کاهش یافته و سینمای داخلی چین با تولید آثار پرفروش مانند «جنگاور گرگ ۲» و «زمین سرگردان»، توانسته بخش بزرگی از مخاطبان داخلی را به خود جذب کند. این تحولات نشان می‌دهد که شاید دوران طلایی نفوذ هالیوود در چین رو به پایان باشد.

جمع‌بندی

بازار چین، در دو دهه گذشته یکی از قدرتمندترین عوامل شکل‌دهنده به محتوای فیلم‌های هالیوودی بوده است. از تغییر روایت‌ها گرفته تا سانسور صحنه‌ها و انتخاب بازیگران، تأثیر این بازار را در هر گوشه از سینمای معاصر می‌توان دید. اما با تغییرات اخیر، آینده این رابطه نامشخص است و باید دید هالیوود چگونه میان آزادی هنری و منافع مالی توازن برقرار خواهد کرد.