Sad Girl Cinema: زیبایی‌شناسی رنج و زنانگی

معرفی فیلم خودکشی دوشیزه‌ها (The Virgin Suicides)

خودکشی دوشیزه‌ها: انجیلِ دختران غمگین

فیلم The Virgin Suicides (1999) اولین تجربه کارگردانی سوفیا کوپولا، شاید مهم‌ترین اثر در این ژانر باشد. داستان فیلم در دهه ۷۰ میلادی می‌گذرد و درباره پنج خواهر لیسبون است که در حومه‌ای آرام و مذهبی زندگی می‌کنند و یکی پس از دیگری دست به خودکشی می‌زنند. موضوع فیلم به شدت تکان‌دهنده و سیاه است، اما کوپولا آن را چگونه به تصویر می‌کشد؟ با نور خورشید طلایی، لباس‌های گل‌دار حریر، موهای بلوند درخشان و فضایی اثیری.

این تضاد بین “محتوای وحشتناک” و “فرم زیبا”، هسته اصلی Sad Girl Cinema است. کوپولا به جای تمرکز بر خشونت مرگ، بر حس خفگی و انزوای دختران تمرکز می‌کند. راویان فیلم، پسران همسایه هستند که با دوربین‌های شکاری دختران را دید می‌زنند. این نکته بسیار مهم است: دختران لیسبون دیده می‌شوند، اما شنیده نمی‌شوند. آن‌ها برای پسران و حتی والدینشان مثل عروسک‌های ویترینی هستند. غم آن‌ها نادیده گرفته می‌شود و تنها زیبایی‌شان مورد ستایش قرار می‌گیرد. فیلم نقدی ظریف بر نگاه جامعه به دختران نوجوان است؛ جامعه‌ای که انتظار دارد آن‌ها همیشه لطیف و شاد باشند و پیچیدگی‌های روحی‌شان را انکار می‌کند.

نگاه زنانه (Female Gaze) به مالیخولیا

در سینمای سنتی هالیوود، زنان غمگین یا “هیستریک” و دیوانه نشان داده می‌شدند، یا قربانیانی که منتظر نجات توسط یک مرد بودند. اما در ترند “Sad Girl Cinema”، غمِ زنانه اعتبار پیدا می‌کند. این فیلم‌ها فضایی را ایجاد می‌کنند که در آن احساسات منفی، سرکوب نمی‌شوند. شخصیت‌ها در فیلم‌هایی مثل Girl, Interrupted یا Lost in Translation (باز هم از کوپولا)، زنانی باهوش و عمیق هستند که جهان برایشان تنگ است.

این ژانر به مخاطب زن می‌گوید: “اشکالی ندارد که خوب نباشی. اشکالی ندارد که در اتاقت بمانی و به سقف خیره شوی.” این نوع سینما، افسردگی را به یک تجربه اگزیستانسیال و فلسفی تبدیل می‌کند. استفاده از موسیقی‌های گروه Air در The Virgin Suicides یا آهنگ‌های لانا دل ری در ادیت‌های اینترنتی این فیلم‌ها، به تشدید این حس خلسه و غمِ شیرین کمک می‌کند.

مرز باریک میان همدردی و رمانتیزه کردن

یکی از بزرگترین بحث‌ها پیرامون این ترند، خطر “Romanticizing” یا رمانتیک جلوه دادن بیماری‌های روانی و خودکشی است. منتقدان معتقدند که زیبا نشان دادن افسردگی با فیلترهای رنگی و موسیقی ملایم، می‌تواند برای نوجوانان آسیب‌پذیر خطرناک باشد و آن‌ها را به سمت تقلید از این رفتارها سوق دهد. این نقدی وارد است.

اما طرفداران این ژانر نظر دیگری دارند. آن‌ها معتقدند که این فیلم‌ها کارکرد “کاتارسیس” (تخلیه روانی) دارند. دیدن اینکه شخصیت دیگری در فیلم همان احساسات پوچ، سنگین و غیرقابل توصیف شما را تجربه می‌کند، حس تنهایی را از بین می‌برد. این فیلم‌ها به جای ارائه راه‌حل‌های کلیشه‌ای و مثبت‌اندیشی سمی، “همدردی” خالص ارائه می‌دهند. آن‌ها درد را به رسمیت می‌شناسند و آن را به زبان هنر ترجمه می‌کنند.

نتیجه‌گیری

ترند “Sad Girl Cinema” و فیلم‌هایی مانند The Virgin Suicides، آینه‌ای در برابر روح‌های حساس هستند. آن‌ها یادآوری می‌کنند که دوران نوجوانی و جوانی، همیشه دوران شور و هیجان نیست، بلکه می‌تواند مملو از سکوت، ابهام و اندوه باشد. سوفیا کوپولا با خلق این شاهکار بصری، به ما نشان داد که حتی در دلِ تراژدی هم می‌توان زیبایی را جستجو کرد. این فیلم‌ها پناهگاهی امن برای روزهای بارانی روح هستند؛ جایی که می‌توان بدون قضاوت گریه کرد و فهمید که در این اندوه، تنها نیستیم.