Suburban Gothic (ساباربن گوتیک) چیست؟ وحشت در محلههای بینقص آمریکایی
مقدمه
چمنهای تازه کوتاه شده، حصارهای سفید چوبی، خانههای رنگارنگ و همسایگانی که همیشه لبخند میزنند. این تصویر کلاسیک از “رویای آمریکایی” و حومههای شهر (Suburbs) است. اما اگر کمی دقیقتر نگاه کنید، شاید متوجه شوید که چمنها بیش از حد سبز هستند، لبخندها مصنوعیاند و پشت آن پنجرههای تمیز، رازهای تاریکی نهفته است. اینجاست که ژانر جذاب و دلهرهآور “Suburban Gothic” (گوتیک حومهشهری) متولد میشود.
این ژانر سینمایی و ادبی، تضاد میان ظاهر بینقص زندگی حومهشهری و واقعیتهای ترسناک و عجیب زیر پوست آن را به تصویر میکشد. برخلاف فیلمهای ترسناک کلاسیک که در قلعههای متروکه یا جنگلهای تاریک رخ میدهند، در ساباربن گوتیک، وحشت در روشنایی روز و در امنترین محلهها اتفاق میافتد. در این مقاله، به بررسی این ترند و فیلمهای شاخص آن میپردازیم.
بدنه اصلی: وقتی رویای آمریکایی تبدیل به کابوس میشود
۱. ویژگیهای ژانر ساباربن گوتیک
هسته اصلی این ژانر “اضطراب” است. اضطراب از اینکه نظم و ترتیب ظاهری، تنها پوششی برای هرجومرج است. در این فیلمها، معمولاً با شخصیتهایی روبرو هستیم که حس میکنند به این محیط تعلق ندارند یا متوجه چیزی غیرعادی میشوند که دیگران آن را نادیده میگیرند. المانهای بصری شامل کنتراست بالا بین رنگهای شاد محیط و اتفاقات شوم داستان است. این ژانر به ما میگوید: “از غریبهها نترس، از همسایه کناریات بترس.”
۲. معرفی مخمل آبی (Blue Velvet): گوش بریده روی چمنهای سبز
دیوید لینچ، استاد بلامنازع این ژانر است. فیلم “مخمل آبی” با تصاویری کارتپستالی از گلهای سرخ و ماشینهای آتشنشانی و مردمی شاد شروع میشود، اما دوربین ناگهان به زیر خاک میرود تا سوسکهای سیاه و درهملولیده را نشان دهد. پیدا شدن یک گوش بریده انسان در چمنزار، نقطه شروع فروپاشی این تصویر ایدهآل است. لینچ نشان میدهد که در زیر این آرامش ظاهری، خشونت، انحراف و جنون جریان دارد. این فیلم الگوی اصلی برای تمام آثار بعدی این ژانر شد.
۳. معرفی ادوارد دستقیچی (Edward Scissorhands): هیولا در میان انسانها
تیم برتون با رویکردی فانتزیتر به سراغ این موضوع رفت. در “ادوارد دستقیچی”، قلعهی تاریک و گوتیک ادوارد در تضاد کامل با شهرک پاییندست است که خانههایی با رنگهای پاستلی و اغراقآمیز دارد. اما نکته کنایهآمیز فیلم اینجاست: ادوارد که ظاهری ترسناک دارد، قلبی مهربان و معصوم دارد، در حالی که ساکنان “نرمال” و خوشلباس شهرک، افرادی بیرحم، قضاوتگر و خطرناک هستند. برتون از ساباربن گوتیک استفاده میکند تا ریاکاری جامعه مدرن را نقد کند.
۴. معرفی دانی دارکو (Donnie Darko): آخرالزمان در حومه شهر
دانی دارکو یکی از کالتترین فیلمهای این ژانر است. فیلم در سال ۱۹۸۸ و در یک شهرک معمولی میگذرد، اما اتمسفر آن سنگین، تاریک و پر از دلهره است. سقوط موتور هواپیما روی خانه، خرگوش غولپیکر توهمی و بحثهای فلسفی درباره سفر در زمان، همگی در بستری از زندگی روزمره دبیرستانی رخ میدهند. دانی دارکو نشان میدهد که حومه شهر میتواند بستری برای افسردگی نوجوانان و فروپاشی روانی باشد، حتی اگر ظاهر همه چیز آرام به نظر برسد.
۵. معرفی همسران استپفورد (The Stepford Wives): کمالگرایی مرگبار
چه نسخه کلاسیک و چه نسخه بازسازی شده، این داستان جوهرهی ترس از حومه شهر است. مردانی که زنان خود را به رباتهایی مطیع، همیشه آراسته و خانهدار تبدیل میکنند تا به “زندگی ایدهآل” برسند. این فیلم نقدی تند بر نقشهای جنسیتی و فشاری است که حومههای شهر برای یکسانسازی آدمها (Conformity) وارد میکنند. ترسناکترین چیز در این فیلم هیولا نیست، بلکه از دست دادن هویت فردی و تبدیل شدن به یک کپی بینقص است.
نتیجهگیری
ترند “Suburban Gothic” به این دلیل جذاب است که ترسهای ما را به مکانهایی میآورد که باید امنترین نقاط باشند: خانههایمان. این فیلمها پردههای زیبا را کنار میزنند تا گرد و خاک پنهان شده را نشان دهند. آنها به ما یادآوری میکنند که کمالگرایی و تلاش برای حفظ ظاهر، میتواند به اندازه هر هیولایی ترسناک باشد. دفعه بعد که از کنار یک محلهی خیلی تمیز و ساکت رد شدید و حس کردید چیزی درست نیست، شاید حق با شما باشد؛ شاید شما در یک فیلم ساباربن گوتیک هستید.
